Những triệu chứng thoái hóa điểm vàng bạn cần phải biết để điều trị kịp thời

► Bệnh thoái hóa điểm vàng là gì?

Điểm vàng là một bộ phận nằm tại vùng trung tâm võng mạc ở phần sau nhãn cầu, là nơi tập trung nhiều tế bào thần kinh, đóng vai trò rất quan trọng trong việc thu nhận hình ảnh, đảm nhận tới 90% thị lực. Điểm vàng giúp nhận biết màu sắc, độ sắc nét của hình ảnh.

Bệnh thoái hóa điểm vàng (THĐV) hay còn gọi là bệnh thoái hóa hoàng điểm, là sự thoái hóa của tế bào điểm vàng khiến cho mắt mất khả năng nhìn chi tiết ở vùng trung tâm thị giác dẫn đến giảm thị lực trung tâm làm cho hình ảnh được nhìn thấy bị mờ, phần chính giữa hình ảnh bị méo mó, biến dạng.

Bệnh này có hai dạng: THĐV khô (chiếm 90%) và THĐV ướt (chiếm 10%). THĐV ướt tuy chiếm tỷ lệ thấp nhưng lại là nguyên nhân gây nên 90% tình trạng mất thị lực nặng ở một mắt trước.
 

Các loại thoái hóa điểm vàng

► Ai có nguy cơ mắc bệnh thoái hóa hoàng điểm?

Tuổi tác là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh AMD. Mặc dù AMD cũng có thể ảnh hưởng đến người trung niên, người già trên 60 tuổi là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao nhất. Những nguy cơ khác bao gồm:

– Hút thuốc

– Béo phì: các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra mối tương quan giữa béo phì và sự phát triển AMD từ giai đoạn sớm và giữa chuyển sang giai đoạn nặng. Chủng tộc: những người có màu da sáng dễ mắc bệnh AMD hơn những người có màu da tối hơn.

– Tiền sử gia đình: một người sẽ có nguy cơ cao hơn mắc bệnh AMD nếu một người thân trong gia đình cũng mắc bệnh AMD.

– Giới tính: phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh AMD cao hơn nam giới.
Xem ngay >>> Thuốc bổ mắt tốt nhất của mỹ dành cho người bị thoái hóa điểm vàng

► Những triệu chứng thoái hóa điểm vàng ai cũng nên biết

+ Triệu chứng chung của bệnh thoái hóa điểm vàng

Mờ thị lực trung tâm là dấu hiệu đặc trưng của bệnh thoái hóa điểm vàng. Cụ thể, người bệnh sẽ có những triệu chứng sau:

– Bị mất thị lực, giảm khả năng nhìn chi tiết, việc đọc và lái xe trở nên khó khăn hơn. Đeo kính không cải thiện được thị lực

– Mắt bị mất độ nhạy tương phản, tức là giảm khả năng phân biệt giữa các đối tượng, hình ảnh khác nhau (chẳng hạn như nhận diện khuôn mặt, đồ vật xung quanh)

– Giảm thị lực trung tâm, tức là những vị trí ở trung tâm của hình ảnh sẽ bị méo mó, mờ nhòe, biến dạng. Đường thẳng phía trước mắt trở thành đường cong, lượn sóng…

– Các triệu chứng bắt đầu ở một bên mắt nhưng cuối cùng cả hai mắt đều bị ảnh hưởng

+ Triệu chứng thoái hóa điểm vàng thể khô

Nhìn hình ảnh méo mó, biến dạng

Một số người bị thoái hóa điểm vàng cho biết rằng, những vật trước đây rõ ràng họ nhìn thấy là đường thẳng (như là: song cửa, hàng rào, dòng kẻ của trang giấy,…) nhưng một thời gian sau họ lại nhìn thấy những vật đó trở thành đường cong, gợn sóng, méo mó.

Luôn cần có ánh sáng cường độ mạnh để làm việc

Do thị lực bị giảm sút nên những gì người bệnh thoái hóa điểm vàng nhìn thấy thường mờ hơn so với người bình thường. Đó không chỉ là chữ viết, hình ảnh mà màu sắc của đồ vật họ nhìn thấy cũng kém hơn, nhất là ở những nơi tối, ít ánh sáng. Vì vậy, họ thường cần có một cường độ ánh sáng mạnh hơn khi học tập hay làm việc.

Mất dần khả năng nhận biết độ chi tiết, sắc nét của hình ảnh

Tức là người bệnh sẽ giảm khả năng phân biệt giữa các đối tượng, hình ảnh khác nhau, chẳng hạn như khả năng nhận biết khuôn mặt, đồ vật xung quanh.

Giảm thị lực trung tâm ở một hoặc cả hai mắt

Người bị thoái hóa điểm vàng sẽ nhìn thấy những vị trí trung tâm của hình ảnh trở nên mờ nhòe, méo mó và biến dạng.

Thoái hóa điểm vàng thể khô thường ảnh hưởng đến cả hai mắt. Nếu như chỉ có một mắt bị ảnh hưởng, bạn khó có thể nhận ra bất kỳ thay đổi nào trong thị giác của bạn vì mắt tốt có thể bù đắp cho mắt yếu. Vì vậy, khi gặp những triệu chứng bất thường về mắt, bạn không nên chủ quan mà phải chủ động tìm hiểu nguyên nhân, thăm khám kịp thời để tránh dẫn đến những hậu quả đáng tiếc.

+ Triệu chứng thoái hóa điểm vàng thể ướt

Thoái hóa điểm vàng thể ướt thường tiến triển ở những người đã mắc thoái hóa điểm vàng thể khô. Nếu đã bị mờ ở thị lực trung tâm thì thoái hóa điểm vàng thể ướt sẽ làm cho tình trạng này xấu đi đột ngột. Các dấu hiệu người bệnh có thể gặp như:

Hình ảnh nhìn được bị biến dạng

Lúc này, không chỉ một phần đường thằng nhìn thấy trước đây bị biến dạng thành đường cong như triệu chứng thoái hóa điểm vàng thể khô, mà là toàn bộ đường thẳng biến thành đường cong, lượn sóng hoặc quanh co.

Xuất hiện những điểm mù

Điểm mù chính là những điểm đen, xuất hiện ở chính giữa tầm nhìn và chúng có xu hướng càng ngày trở lên lớn hơn. Nguyên nhân là do có sự phát triển bất thường của các mạch máu dưới hoàng điểm và gây tổn thương tế bào. Điểm đen ở trung tâm của tầm nhìn là do máu và dịch lỏng từ các mạch máu bất thường này bị rò rỉ ra võng mạc.

Gặp ảo giác

Triệu chứng này thường hiếm xảy ra, tuy nhiên khi gặp phải người bệnh có thể nhìn thấy những hình dạng, con người hoặc động vật không có thực ở hiện tại.

Triệu chứng thoái hóa điểm vàng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của những người mắc bệnh. Nó không chỉ làm cho tầm nhìn của bạn bị hạn chế mà còn làm cho chất lượng cuộc sống giảm đi đáng kể, cảm giác bực mình, khó chịu vì những những công việc hàng ngày đơn giản như đọc sách báo, xem ti vi cũng trở nên khó khăn hơn.

Nếu có các triệu chứng kể trên, bạn nên đi khám mắt ngay để phát hiện bệnh thoái hóa điểm vàng nếu có. Điều trị sớm giúp bảo vệ thị lực và ngăn chặn các biến chứng của bệnh thoái hóa điểm vàng. 
 

Triệu chứng ảo giác của bệnh thoái hóa điểm vàng

► Điều trị thoái hóa điểm vàng

Không có thuốc trị AMD, nhưng có một vài phương pháp có thể kiềm hãm sự phát triển của bệnh. Phương pháp điều trị tùy thuộc vào loại AMD người bệnh mắc phải:

– AMD thể khô: hiện tại, không có phương pháp nào có thể chữa khỏi hoàn toàn AMD thể khô. Bác sĩ nhãn khoa có thể đề nghị thuốc bổ sung kẽm, beta carotene và Vitamin C, E với liều cao nhằm giúp AMD thể khô không trở nên tệ hơn. Các nhà khoa học cũng đang tìm kiếm các phương pháp có thể kiềm hãm tiến trình mất thị lực do AMD thể khô.

– AMD thể ướt: tương tự như AMD thể khô, không có phương pháp điều trị nào đảo ngược những tác động của AMD thể ướt, nhưng có thể ngăn bệnh phát triển nghiêm trọng hơn. Phương pháp điều trị bao gồm:

+ Tiêm thuốc: AMD thể ướt có thể điều trị bằng thuốc được tiêm thẳng vào mắt (gọi là “liệu pháp chống VEGF” – “anti VEGF therapy”). Mắt bị AMD thể ướt có các nhân tố kích thích sự tăng trưởng của các tân mạch bất thường.

Phương pháp này giúp ức chế tác động của các nhân tố tăng trưởng đó, làm chậm quá trình mất thị lực do AMD, và trong một số trường hợp còn có thể cải thiện thị lực. Người bệnh áp dụng phương pháp điều trị này cần nhiều mũi tiêm, thường là phải tiêm mỗi tháng. Mắt sẽ được gây tê trước mỗi lần tiêm. Bệnh nhân vẫn phải ở lại bệnh viện một khoảng thời gian để theo dõi sau tiêm.

+ Dược phẩm: có ba loại dược phẩm (ranibizumab, aflibercept và pegatanib) được dùng để ức chế hoặc ngăn chặn sự phát triển của các tân mạch. Nếu chỉ định phải sử dụng một trong những loại thuốc trên, bệnh nhân sẽ được vệ sinh mắt và gây tê mắt trước khi tiêm thuốc.

Nếu phải sử dụng renibizumab, bệnh nhân phải tiêm mỗi tháng một lần. Nếu phải sử dụng aflibercept hoặc pegaptinib, bệnh nhân sẽ tiêm ít hơn. Một loại thuốc khác là bevacizumab, được sử dụng trong điều trị ung thư đại trực tràng, tuy nhiên thuốc cũng có khả năng gây ức chế sự rò rỉ từ các tân mạch bất thường trên võng mạc. Nhiều loại thuốc khác cũng đang được nghiên cứu.

+ Liệu pháp quang động học (Photodynamic therapy): phương pháp này sử dụng laser lạnh kết hợp với thuốc cảm quang nhẹ (a light-sensitizing medication) gọi là verteporfin, giúp khép các tân mạch bất thường mà không để lại sẹo. Phương pháp này hữu hiệu với một vài dạng AMD thể ướt.

+ Quang đông (Photocoagulation): sử dụng chùm laser năng lượng cao phá hủy các tân mạch bất thường. Phương pháp này hữu hiệu với một vài dạng AMD thể ướt.

+ Phẫu thuật: Phương pháp này hữu hiệu với một vài dạng AMD thể ướt.

Nếu cần điều trị AMD thể ướt, bác sĩ có thể đề nghị bệnh nhân thực hiện một kiểm tra gọi là chụp mạch máu võng mạc (angioogram fluorescein). Trong kiểm tra này, một thuốc nhuộm đặc biệt được tiêm vào cánh tay. Hình ảnh được chụp khi thuốc nhuộm đi qua các mạch máu trong võng mạc, cho phép bác sĩ xác định được những mạch máu nào bị rò rỉ và đề nghị điều trị.
 

► Cách phòng ngừa bệnh thoái hóa điểm vàng một cách hiệu quả

Cần có chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý, cung cấp thực phẩm giàu vitamin, đặc biệt vitamin A giúp oxy hóa các chất gây hại cho mắt. Các thực phẩm giàu vitamin A như: dầu gấc, cà chua, gan… Ngoài ra, Vitamin E có trong dầu đậu nành, dầu hướng dương, các loại hạt... cũng giúp mắt chống oxy hóa các chất có hại, giảm nguy cơ cườm mắt. Bên cạnh đó chất lutein có trong bắp, trứng, cải bó xôi... giúp bảo vệ võng mạc mắt.

- Hãy để mắt nghỉ ngơi

Khi làm việc, học tập, mắt phải chịu những áp lực không kém não bộ, vì thế mắt cần được nghỉ ngơi. Hãy tạo thói quen tập thể dục cho mắt bằng cách chớp mắt liên tục, nhanh trong vòng 1-2 phút để tăng cường sự tuần hoàn máu, nhìn ra xa để co giãn đồng tử, giảm căng thẳng và mát-xa cho đôi mắt giúp mắt luôn khỏe mạnh.

- Lưu ý khi xem ti vi

Nên xem ti vi ở khoảng cách gấp 7 lần chiều rộng của màn hình. Khi xem, ngồi thẳng và nên có chiếu sáng trong phòng, tránh ánh sáng phản xạ trực tiếp. Đối với trẻ em nên giới hạn việc xem ti vi, nếu có tật khúc xạ cần đeo kính khi xem ti vi.

Làm việc lâu bên máy tính thường khiến cho mắt bị mờ, khô, lâu dần sẽ mắc phải các tật về mắt. Để hạn chế những tác hại máy tính với mắt, nên đặt máy tính ở những nơi có độ sáng thích hợp, không chói lòa cũng không quá tối. Thư giãn mắt sau mỗi giờ làm việc bằng cách nhắm mắt lại hoặc chớp mắt nhiều lần khi làm việc ở những nơi nhiều bụi và ánh sáng mạnh.

Để phòng tránh bệnh mắt hiệu quả: