Virus Nipah nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa hiệu quả nếu hiểu đúng

I. Tổng quan về virus Nipah 

1. Nguồn gốc và lịch sử phát hiện virus Nipah

Virus Nipah lần đầu tiên được mô tả vào năm 1998 trong một đợt bùng phát bệnh tại Malaysia và Singapore, chủ yếu liên quan đến những người chăn nuôi lợn. Virus được đặt tên theo làng Sungai Nipah, nơi ghi nhận những ca bệnh đầu tiên. Mặc dù đã được phát hiện hơn 25 năm, nhưng cho đến nay virus Nipah vẫn được xếp vào nhóm virut mới nổi, do nguy cơ lây nhiễm từ động vật sang người và khả năng gây bệnh nặng.

2. Virus Nipah thuộc nhóm virut mới nổi (emerging infectious disease)

Thuật ngữ virut mới không có nghĩa là virus vừa xuất hiện gần đây, mà dùng để chỉ những tác nhân gây bệnh có khả năng bùng phát, gây nguy cơ cho sức khỏe cộng đồng trong bối cảnh toàn cầu hóa. Virus Nipah đáp ứng đầy đủ các tiêu chí này khi có nguồn lây từ động vật hoang dã, khả năng lây sang người và gây tỷ lệ tử vong rất cao.

3. Tỷ lệ tử vong cao khiến virus Nipah được đặc biệt quan tâm

Một trong những yếu tố khiến virus Nipah được giới chuyên môn và Tổ chức Y tế Thế giới đặc biệt theo dõi là tỷ lệ tử vong dao động từ 40 đến 75%. Đây là con số rất cao so với nhiều bệnh truyền nhiễm khác, nhất là trong bối cảnh hiện nay bệnh vẫn chưa có vaccine phòng ngừa đặc hiệu.

II. Đặc điểm sinh học nổi bật của virus Nipah

1. Cấu trúc di truyền và họ virus Paramyxoviridae

Virus Nipah thuộc họ Paramyxoviridae, là virus RNA sợi đơn chiều âm và có vỏ bọc lipid. Cùng họ với virus Nipah còn có nhiều tác nhân quen thuộc như virus sởi, quai bị hay virus hợp bào hô hấp. Tuy nhiên, virus Nipah có độc lực cao hơn và khả năng gây tổn thương đa cơ quan.

2. Cơ chế xâm nhập tế bào và khả năng gây bệnh toàn thân

Virus xâm nhập tế bào thông qua các protein bề mặt đặc hiệu, gắn với thụ thể tại biểu mô đường hô hấp, hệ thần kinh trung ương và mạch máu. Chính vì vậy, virus Nipah không chỉ gây viêm phổi nặng mà còn có thể dẫn đến viêm não cấp, rối loạn ý thức và suy đa cơ quan.

3. Vì sao virus Nipah không lây lan nhanh nhưng vẫn rất nguy hiểm

Do là virus RNA sợi âm, virus Nipah cần mang theo enzyme để sao chép vật chất di truyền, khiến tốc độ nhân lên chậm hơn so với nhiều virus khác. Bên cạnh đó, lớp vỏ lipid khiến virus dễ bị bất hoạt bởi các chất sát khuẩn thông thường. Tuy nhiên, khi đã gây bệnh, mức độ nặng và tỷ lệ tử vong lại rất cao, làm tăng tính nguy hiểm của virut mới này.

III. Virus Nipah lây truyền như thế nào sang người lành

1. Vai trò của dơi ăn quả trong chuỗi lây nhiễm

Dơi ăn quả được xác định là ổ chứa tự nhiên của virus Nipah. Virus tồn tại trong nước bọt, nước tiểu và phân của dơi, có thể làm nhiễm bẩn môi trường hoặc thực phẩm, đặc biệt là trái cây bị dơi cắn dở.

2. Động vật trung gian và nguy cơ lây nhiễm sang người

Lợn được xem là vật chủ trung gian quan trọng, đóng vai trò khuếch đại virus. Người có thể mắc bệnh khi tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm virus hoặc môi trường bị ô nhiễm mầm bệnh.

3. Lây truyền từ người sang người

Virus Nipah có thể lây từ người sang người thông qua dịch tiết đường hô hấp, giọt bắn và tiếp xúc gần. Đây là lý do nhân viên y tế và người chăm sóc bệnh nhân thuộc nhóm nguy cơ cao.

IV. Biểu hiện lâm sàng khi nhiễm virus Nipah

1. Thời gian ủ bệnh và triệu chứng ban đầu

Thời gian ủ bệnh của virus Nipah thường từ 4 đến 14 ngày, trong một số trường hợp có thể kéo dài hơn. Giai đoạn đầu, người bệnh có biểu hiện sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, dễ nhầm với cúm thông thường.

2. Biểu hiện nặng ở hệ hô hấp và thần kinh

Khi bệnh tiến triển, virus Nipah gây viêm phổi nặng, khó thở, suy hô hấp và tổn thương hệ thần kinh trung ương. Người bệnh có thể rơi vào trạng thái rối loạn ý thức, co giật và hôn mê.

3. Biến chứng và nguy cơ tử vong

Ở giai đoạn nặng, bệnh tiến triển rất nhanh, nguy cơ tử vong cao dù được điều trị tích cực. Đây là điểm khiến virus Nipah trở thành một virut mới đặc biệt nguy hiểm.

4. Tình hình virus Nipah hiện nay và nguy cơ tại Việt Nam

Cho đến nay, virus Nipah chỉ xuất hiện rải rác tại một số quốc gia Nam Á và Đông Nam Á, chưa từng ghi nhận các ổ dịch lớn. Việt Nam hiện chưa ghi nhận ca bệnh, tuy nhiên nguy cơ xâm nhập vẫn tồn tại do giao thương, du lịch và biến đổi sinh thái.

5. Dự phòng virus Nipah 

Hiện chưa có vaccine phòng bệnh virus Nipah, vì vậy các biện pháp dự phòng đóng vai trò then chốt. Người dân cần hạn chế tiếp xúc với dơi và động vật ốm, không sử dụng trái cây có dấu hiệu bị động vật cắn, thực hiện ăn chín uống sôi và vệ sinh tay thường xuyên. Trong cơ sở y tế, việc tuân thủ phòng ngừa chuẩn, sử dụng phương tiện bảo hộ cá nhân đúng cách giúp giảm nguy cơ lây nhiễm virut mới này.

Virus Nipah là một virut mới nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao, nhưng không phải là mối đe dọa không thể kiểm soát. Việc hiểu đúng bản chất bệnh, không hoang mang trước thông tin chưa kiểm chứng và chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa là chìa khóa bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng. Bình tĩnh, hiểu biết và sẵn sàng ứng phó sẽ giúp chúng ta đối mặt hiệu quả với virus Nipah trong bối cảnh hiện nay.

Giải pháp tăng cường sức đề kháng: Oncocess Rx



BNC Medipharm - CTY TNHH TMDV Y TẾ BÌNH NGHĨA
Đơn vị nhập khẩu và phân phối thực phẩm chức năng trực tiếp từ Mỹ, Canada độc quyền phân phối tại Việt Nam.
Hotline & zalo: 0965 745 615 & 0978 307 072 &096 880 5353
Website: https://bncmedipharm.com.vn/
Địa chỉ: Tầng 1 Tòa nơ 22 KĐT Pháp Vân, phường Yên Sở, Hà Nội