Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị ngưng thở khi ngủ

Ngưng thở khi ngủ là gì? 

Ngưng thở khi ngủ là tình trạng ngưng thở lặp đi lặp lại trong lúc ngủ, có thể kéo dài từ vài giây đến cả phút, khiến oxy trong máu giảm nghiêm trọng. Tình trạng này xảy ra khi đường thở bị tắc nghẽn (gọi là OSA - Obstructive Sleep Apnea) hoặc khi não không gửi tín hiệu đúng cách để điều khiển việc hít thở (gọi là CSA - Central Sleep Apnea). Mỗi lần ngưng thở thường khiến người bệnh giật mình tỉnh giấc, dù không nhận thức được, gây gián đoạn sâu vào chu kỳ giấc ngủ.

Chính vì thế, ngưng thở khi ngủ được xếp vào nhóm rối loạn giấc ngủ, bởi nó phá vỡ cấu trúc giấc ngủ tự nhiên, khiến người bệnh ngủ nhiều mà vẫn cảm thấy mệt mỏi vào ban ngày. Những người mắc hội chứng này thường xuyên cảm thấy thiếu năng lượng, dễ buồn ngủ khi làm việc, thậm chí có thể ngủ gật khi lái xe, rất nguy hiểm.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ

Không phải ai cũng có nguy cơ mắc ngưng thở khi ngủ, nhưng một số nhóm đối tượng lại có khả năng cao bị ảnh hưởng bởi hội chứng này, đặc biệt là những người có cấu trúc cơ thể đặc biệt hoặc mắc bệnh lý nền.

Ở dạng phổ biến nhất là ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA), nguyên nhân chủ yếu là do đường thở bị chèn ép hoặc co hẹp. Người bị thừa cân hoặc béo phì là nhóm có nguy cơ cao nhất. Lượng mỡ tích tụ quanh cổ sẽ gây áp lực lên vùng hầu họng, khiến đường thở dễ bị tắc khi ngủ. Ngoài ra, những người có cấu trúc giải phẫu bất thường như hàm dưới nhỏ, lưỡi to, amidan phì đại, hoặc vách ngăn mũi lệch cũng dễ mắc OSA hơn người bình thường.

Giới tính cũng là một yếu tố đáng lưu tâm. Thống kê cho thấy nam giới có tỷ lệ mắc ngưng thở khi ngủ cao hơn nữ giới, đặc biệt là trong độ tuổi từ 40 đến 60. Tuổi tác càng cao, các cơ vùng hầu họng càng yếu, làm tăng nguy cơ tắc nghẽn khi ngủ.

Thói quen sống không lành mạnh như hút thuốc, uống rượu cũng khiến cơ vùng cổ bị giãn ra bất thường, ảnh hưởng đến đường thở. Một yếu tố khác không thể bỏ qua là di truyền nếu trong gia đình có người từng mắc rối loạn giấc ngủ liên quan đến hô hấp, bạn cũng có nguy cơ cao hơn.

Với ngưng thở khi ngủ trung ương (CSA), dù hiếm gặp hơn nhưng lại thường đi kèm với các bệnh lý nghiêm trọng như suy tim sung huyết, đột quỵ, chấn thương sọ não hoặc rối loạn thần kinh trung ương. Đây là tình trạng mà não không gửi đủ tín hiệu tới cơ hô hấp, khiến người bệnh ngừng thở đột ngột trong khi ngủ. Ngoài ra, việc sử dụng lâu dài các thuốc an thần, thuốc opioid cũng có thể là nguyên nhân gây CSA.

Triệu chứng điển hình của ngưng thở khi ngủ

Một trong những lý do khiến nhiều người chủ quan với ngưng thở khi ngủ là bởi triệu chứng không rõ ràng, dễ nhầm lẫn với các vấn đề thông thường như mất ngủ hay mệt mỏi sau một ngày làm việc căng thẳng.

Ở người mắc OSA, dấu hiệu dễ nhận biết nhất là ngáy to, kéo dài và tăng dần theo thời gian. Nhiều người ngưng thở từng đợt trong đêm tình trạng này thường được người ngủ chung phát hiện khi thấy người bệnh ngừng thở, sau đó thở lại một cách gấp gáp, đôi khi là giật mình hoảng sợ.

Buổi sáng sau khi thức dậy, người bệnh thường cảm thấy khô miệng, đau họng, mệt mỏi, và dù đã ngủ nhiều giờ, vẫn không cảm thấy tỉnh táo. Họ có xu hướng buồn ngủ vào ban ngày, làm việc không hiệu quả, dễ cáu gắt, giảm trí nhớ và mất tập trung. Nguy hiểm hơn là hiện tượng ngủ gật khi đang lái xe hoặc điều khiển máy móc, có thể dẫn đến tai nạn.

Với CSA, triệu chứng thường âm thầm hơn vì không có hiện tượng tắc nghẽn, người bệnh ít ngáy. Tuy nhiên, họ thường tỉnh giấc nhiều lần trong đêm, có cảm giác khó thở, đau đầu buổi sáng mà không rõ nguyên nhân, dễ rơi vào trạng thái lo âu, mất ngủ mãn tính. Trong nhiều trường hợp, người bệnh mắc CSA có bệnh lý nền liên quan đến tim hoặc thần kinh, nên dễ bỏ qua triệu chứng liên quan đến hô hấp.

Biến chứng nguy hiểm khi ngưng thở khi ngủ kéo dài

Nếu không được điều trị kịp thời, ngưng thở khi ngủ có thể dẫn đến hàng loạt biến chứng nghiêm trọng. Việc giảm oxy liên tục trong đêm sẽ làm tăng áp lực lên tim và não bộ, khiến người bệnh có nguy cơ cao bị tăng huyết áp, suy tim, loạn nhịp tim, đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

Bên cạnh đó, rối loạn giấc ngủ kéo dài làm rối loạn quá trình chuyển hóa, tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2. Ngoài ra, người bị ngưng thở khi ngủ cũng dễ bị suy giảm miễn dịch, làm giảm khả năng hồi phục sau khi mắc bệnh, nhất là ở người cao tuổi.

Về mặt tinh thần, thiếu ngủ và mệt mỏi kéo dài khiến người bệnh dễ rơi vào trầm cảm, giảm chất lượng cuộc sống và ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội.

Làm sao phòng ngừa và kiểm soát hội chứng ngưng thở khi ngủ?

Dù là bệnh mạn tính, ngưng thở khi ngủ hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Việc thay đổi lối sống đóng vai trò then chốt trong việc giảm nhẹ triệu chứng và ngăn ngừa tiến triển nặng hơn.

Người bệnh nên duy trì cân nặng hợp lý, áp dụng chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế tinh bột xấu và chất béo, tăng cường rau xanh và chất xơ. Tập thể dục đều đặn mỗi ngày giúp cải thiện hệ hô hấp và kiểm soát cân nặng.

Về tư thế ngủ, nên tránh nằm ngửa, vì vị trí này dễ làm lưỡi và mô mềm sụp xuống, chèn ép đường thở. Thay vào đó, nằm nghiêng được xem là tư thế tốt nhất cho người mắc OSA.

Rượu và thuốc lá nên được loại bỏ khỏi thói quen hằng ngày, đặc biệt là vào buổi tối. Cả hai yếu tố này đều gây giãn cơ và làm tăng nguy cơ tắc nghẽn đường thở.

Cuối cùng, đừng quên khám sức khỏe định kỳ. Nếu bạn có các biểu hiện như ngủ ngáy, hay tỉnh giấc giữa đêm, mệt mỏi ban ngày hoặc có người thân mắc rối loạn giấc ngủ, hãy chủ động đến cơ sở y tế để được chẩn đoán chuyên sâu, có thể là đo đa ký giấc ngủ (Polysomnography) hoặc các xét nghiệm khác.

Đừng xem thường ngưng thở khi ngủ 

Ngưng thở khi ngủ không chỉ là vấn đề về giấc ngủ, mà còn là “đèn đỏ” cảnh báo sức khỏe tổng thể của bạn. Nhiều người sống chung với bệnh trong nhiều năm mà không biết, đến khi phát hiện thì đã xuất hiện biến chứng tim mạch, thần kinh.

Hiểu rõ về rối loạn giấc ngủ này, nhận diện sớm triệu chứng, và chủ động phòng ngừa bằng thay đổi lối sống là cách tốt nhất để bảo vệ chính mình và người thân. Đừng để những cơn ngưng thở âm thầm trong giấc ngủ đánh đổi bằng sức khỏe cả đời.

Giải pháp hỗ trợ giấc ngủ, giúp ngủ ngon hơn: PM Nature pro


BNC Medipharm - CTY TNHH TMDV Y TẾ BÌNH NGHĨA
Đơn vị nhập khẩu và phân phối thực phẩm chức năng trực tiếp từ Mỹ, Canada độc quyền phân phối tại Việt Nam.
Hotline & zalo: 0965 745 615 & 0978 307 072 &096 880 5353
Website: https://bncmedipharm.com.vn/
Địa chỉ: Tầng 1 Tòa nơ 22 KĐT Pháp Vân, phường Yên Sở, Hà Nội