Nguyên nhân phổ biến gây đột quỵ và “thời gian vàng” trong cấp cứu

I. Thực trạng đột quỵ và xu hướng trẻ hóa đáng báo động

1. Đột quỵ không còn là bệnh của người cao tuổi

Trước đây, khi nhắc đến đột quỵ, nhiều người thường nghĩ ngay đến người cao tuổi. Tuy nhiên, các thống kê gần đây cho thấy tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ và trung niên đang tăng nhanh, thậm chí có những trường hợp xảy ra ở độ tuổi rất sớm. Điều này đặt ra thách thức lớn cho hệ thống y tế cũng như công tác phòng ngừa trong cộng đồng.

2. Tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ gia tăng do lối sống hiện đại

Áp lực công việc, căng thẳng kéo dài, ít vận động, thức khuya, lạm dụng rượu bia, thuốc lá và chế độ ăn nhiều chất béo đang âm thầm làm tổn thương hệ tim mạch. Nhiều người trẻ chủ quan, không kiểm tra sức khỏe định kỳ, dẫn đến việc không phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ.

3. Gánh nặng tử vong và tàn phế do đột quỵ tại Việt Nam

Tại Việt Nam, đột quỵ hiện là nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu. Tỷ lệ tử vong và di chứng nặng sau đột quỵ ước tính khoảng 20%, cao hơn nhiều so với các quốc gia phát triển. Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân, đột quỵ còn gây gánh nặng lớn về kinh tế, xã hội và chất lượng cuộc sống lâu dài.

II. Nguyên nhân phổ biến và các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ

1. Cơ chế hình thành đột quỵ

Đột quỵ xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn, khiến tế bào não thiếu oxy và chết nhanh chóng. Có hai cơ chế chính là đột quỵ thiếu máu cục bộ do tắc mạch não và đột quỵ xuất huyết não do mạch máu bị vỡ. Cả hai đều có thể gây tổn thương não nghiêm trọng nếu không được cấp cứu kịp thời.

2. Các bệnh nền làm tăng nguy cơ đột quỵ

Tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và bệnh tim mạch là những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ. Khi các bệnh lý này không được kiểm soát tốt, thành mạch máu dễ bị xơ vữa, hình thành cục máu đông hoặc trở nên yếu, dễ vỡ.

3. Thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh

Lối sống ít vận động, chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo động vật, thường xuyên sử dụng rượu bia và thuốc lá khiến nguy cơ đột quỵ tăng cao, đặc biệt ở người trẻ. Ngoài ra, căng thẳng tâm lý kéo dài và thiếu ngủ cũng góp phần làm rối loạn huyết áp và nhịp tim.

4. Ảnh hưởng của thời tiết lạnh và giao mùa

Các nghiên cứu cho thấy số ca đột quỵ thường gia tăng vào mùa lạnh và thời điểm giao mùa. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến mạch máu co giãn bất thường, làm tăng nguy cơ vỡ mạch hoặc hình thành cục máu đông, đặc biệt ở người có bệnh nền.

III. Triệu chứng của đột quỵ 

1. Dấu hiệu đột quỵ thường gặp

Người bị đột quỵ có thể xuất hiện các dấu hiệu như chóng mặt, đau đầu dữ dội, mất thăng bằng, tê yếu tay chân, méo miệng, nói khó hoặc nói ngọng, giảm thị lực đột ngột. Những triệu chứng này có thể xuất hiện nhanh và dễ bị nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường.

2. Triệu chứng của đột quỵ thiếu máu cục bộ

Đột quỵ thiếu máu cục bộ thường biểu hiện bằng tình trạng liệt hoặc yếu một bên cơ thể, khó nói, lú lẫn, giảm nhận thức và mất thăng bằng. Nếu không được can thiệp sớm trong thời gian vàng cấp cứu đột quỵ, các tổn thương não có thể trở nên không hồi phục.

3. Triệu chứng của đột quỵ xuất huyết não

Đột quỵ xuất huyết não thường khởi phát đột ngột với đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn nhiều, rối loạn ý thức, co giật hoặc hôn mê. Đây là thể đột quỵ nguy hiểm, dễ để lại di chứng nặng nề và tỷ lệ tử vong cao.

4. Đột quỵ ở người trẻ và trẻ em dễ bị bỏ sót

Ở người trẻ và trẻ em, triệu chứng đột quỵ có thể không điển hình và khó mô tả. Nhiều trường hợp bị nhầm lẫn với cảm cúm, stress hoặc mệt mỏi, dẫn đến bỏ lỡ thời gian vàng cấp cứu đột quỵ quý giá.

IV. Thời gian vàng cấp cứu đột quỵ

1. Thời gian vàng cấp cứu đột quỵ là gì?

Thời gian vàng cấp cứu đột quỵ là khoảng thời gian sớm nhất sau khi các triệu chứng khởi phát, trong đó việc can thiệp y tế mang lại hiệu quả cao nhất. Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào thần kinh có thể bị tổn thương vĩnh viễn.

2. Các mốc can thiệp quan trọng

Theo khuyến cáo quốc tế, thuốc tiêu sợi huyết có hiệu quả tốt nhất trong vòng 3 đến 4,5 giờ đầu sau khi khởi phát đột quỵ thiếu máu cục bộ. Can thiệp lấy huyết khối cơ học thường được thực hiện trong vòng 6 giờ đầu, thậm chí có thể kéo dài hơn trong một số trường hợp đặc biệt.

3. Không nên chờ đợi hay chủ quan với khung giờ vàng

Nhiều gia đình chờ đợi triệu chứng tự thuyên giảm hoặc cố căn đúng “giờ vàng” mới đưa người bệnh đi viện, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Nguyên tắc quan trọng nhất là đưa người nghi ngờ đột quỵ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

4. Vai trò của cấp cứu và can thiệp sớm trong đột quỵ

Cấp cứu và điều trị đúng trong thời gian vàng cấp cứu đột quỵ giúp giảm tỷ lệ tử vong, hạn chế di chứng tàn phế và nâng cao khả năng phục hồi chức năng cho người bệnh. Đồng thời, can thiệp sớm còn giúp giảm chi phí điều trị và gánh nặng chăm sóc lâu dài cho gia đình.

5. Phòng ngừa đột quỵ 

Việc phòng ngừa đột quỵ cần bắt đầu từ thay đổi lối sống lành mạnh, duy trì chế độ ăn khoa học, tập luyện thể dục đều đặn và kiểm soát tốt các bệnh nền. Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là kiểm tra huyết áp, đường huyết và mỡ máu, giúp phát hiện sớm nguy cơ và can thiệp kịp thời.

Đột quỵ là bệnh lý nguy hiểm có thể xảy ra ở mọi độ tuổi và để lại hậu quả nặng nề nếu không được xử trí kịp thời. Việc nhận diện sớm dấu hiệu, hiểu rõ thời gian vàng cấp cứu đột quỵ và đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm nhất là yếu tố then chốt quyết định sự sống và chất lượng phục hồi. Chủ động phòng ngừa và không chủ quan chính là chìa khóa bảo vệ sức khỏe cho mỗi cá nhân và cộng đồng.

Giải pháp hỗ trợ phòng ngừa đột quỵ, giảm mỡ máu: Bi-Cozyme max



BNC Medipharm - CTY TNHH TMDV Y TẾ BÌNH NGHĨA
Đơn vị nhập khẩu và phân phối thực phẩm chức năng trực tiếp từ Mỹ, Canada độc quyền phân phối tại Việt Nam.
Hotline & zalo: 0965 745 615 & 0978 307 072 &096 880 5353
Website: https://bncmedipharm.com.vn/
Địa chỉ: Tầng 1 Tòa nơ 22 KĐT Pháp Vân, phường Yên Sở, Hà Nội