Tật khúc xạ học đường là gì? Cách phòng chống tật khúc xạ học đường hiệu quả

Tật khúc xạ (cận thị, viễn thị, loạn thị) là nguyên nhân gây giảm thị lực hàng đầu đối với người dưới 50 tuổi. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (2007) trên thế giới có 153 triệu người bị tật khúc xạ đang sống và làm việc với thị lực kém hoặc mù do không được chỉnh kính.

Tật khúc xạ đang ngày càng gia tăng và phổ biến, đặc biệt trong độ tuổi học sinh với tỷ lệ 10-15% ở nông thôn và 25-35% ở thành phố. Theo kết quả điều tra cho thấy tật khúc xạ cũng là một trong những nguyên nhân chính gây nên mù lòa. Việc gia tăng tỷ lệ học sinh mắc tật khúc xạ đang trở thành mối quan tâm lo lắng không chỉ của các bậc phụ huynh, các thầy cô giáo mà còn của toàn xã hội, đây cũng là một thách thức không nhỏ đối với các thầy thuốc nhãn khoa nói riêng và ngành y tế nói chung.

Tật khúc xạ đang ngày càng gia tăng và phổ biến, đặc biệt trong độ tuổi học sinh

► Tật khúc xạ học đường là gì

Khi ta nhìn đồ vật thấy rõ nét, tức là mắt bình thường, lúc đó đồ vật sẽ hiện đúng trên võng mạc của mắt. Khi mắt bị TKX tức là mắt có thiếu sót ở các thành phần quang học (như giác mạc, thể thủy tinh) làm cho ánh sáng đi vào mắt qua các thành phần này không tạo thành tiêu điểm rõ nét trên võng mạc, như vậy, mắt bị TKX nhìn đồ vật sẽ bị nhòe, mờ , không rõ nét. Tật khúc xạ xảy ra ở mọi lứa tuổi, trong đó phần lớn là trẻ em (chiếm >70%). Đây là một nguy cơ rất lớn gây ảnh hưởng đến việc học tập, công tác cũng như các sinh hoạt thông thường hàng ngày của trẻ.

Có 3 loại tật khúc xạ mà lứa tuổi học đường hay mắc phải:

Cận thị: là khi các tia sáng từ xa tới mắt hội tụ ở trước võng mạc (thay vì đúng trên võng mạc). Mắt cận thị nhẹ thường nhìn gần vẫn bình thường, nhưng nhìn xa không rõ. Cận thị có thể đơn độc hoặc kèm theo loạn thị.

Đa số trẻ bị tật khúc xạ cận thị

Viễn thị: là khi các tia sáng từ xa tới mắt hội tụ ở sau võng mạc (thay vì đúng trên võng mạc). Mắt viễn thị nhẹ có thể nhìn bình thường nhưng thường bị mỏi mắt do điều tiết. Nếu viễn thị nặng thì nhìn các vật ở cả xa và gần đều mờ. Viễn thị có thể kèm theo loạn thị.

Loạn thị: là khi các tia sáng tới mắt không hội tụ ở một điểm mà ở nhiều điểm khác nhau trên võng mạc (thường là do giác mạc có độ cong khác nhau giữa các kinh tuyến làm cho giác mạc không phải là dạng chỏm cầu thực sự). Mắt loạn thị nhìn vật bị mờ và biến dạng. Loạn thị có thể phối hợp với cận thị hoặc viễn thị


Xem ngay: >>> Thuốc bổ mắt nào tốt cho mắt cận thị dùng lâu dài và an toàn bậc phụ huynh nên biết

► Nguyên nhân tật khúc xạ học đường

Dưới đây là những nguyên nhân chính dẫn tới sự gia tăng đáng báo động này.

- Đôi mắt làm việc quá tải: Chương trình học tập nặng kết hợp với việc thiếu không gian cho các hoạt động giải trí ngoài trời khiến đôi mắt phải làm việc liên tục. Việc tập trung nhìn gần trong khoảng thời gian dài là một trong những tác nhân chính dẫn đến cận thị học đường.

- Thói quen sinh hoạt không đúng cách: Tư thế ngồi học không đúng, học tập và làm việc trong môi trường thiếu sáng, ăn uống không đủ chất dinh dưỡng… là những thói quen khiến sức khỏe đôi mắt ngày càng xuống dốc.

Sự lơ là, chủ quan trong việc chăm sóc mắt lâu ngày không chỉ dẫn tới tình trạng mắt mỏi mệt, suy giảm thị lực, mà còn dễ gây các bệnh về tật khúc xạ, khô mắt…

- Ánh sáng nhân tạo: Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ, máy tính, iPad… trở thành công cụ thân thiết giúp các em học tập và giải trí tiện lợi hơn. Tuy nhiên, theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, chỉ cần tiếp xúc với màn hình của các thiết bị điện tử trên 3 giờ mỗi ngày, mắt sẽ có nguy cơ bị suy giảm thị lực 90%.

Tiếp xúc với nguồn sáng nhân tạo quá lâu, quá gần sẽ tạo nên áp lực lớn đối với mắt

Ánh sáng phát ra từ các thiết bị điện tử mang năng lượng cao, tác động sâu vào đáy mắt gây tổn thương võng mạc. Tiếp xúc với nguồn sáng nhân tạo quá lâu, quá gần sẽ tạo nên áp lực lớn đối với mắt, khiến mắt mệt mỏi, lâu dài dẫn đến nhược thị, cận thị, khô mắt…

- Các yếu tố không thể thay đổi(do di truyền): Chiếm 60% trên tổng số các trường hợp mắc tật khúc xạ. Gen đóng vai trò lớn trong sự hình thành cấu trúc ban đầu của mắt và sự phát triển của mắt sau này. Ví như mắt cận thị thì cấu trúc của mắt với trục trước sau của mắt dài hơn so với bình thường. Chiều dài trục tiếp tục thay đổi theo sự phát triển của cơ thể theo đó độ cận thị cũng tăng thêm. Sự phát triển này thường dừng lại ở độ tuổi 18-20.

- Sau phẫu thuật mắt hoặc chấn thương mắt.

► Triệu chứng thường gặp của tật khúc xạ

- Mờ mắt là triệu chứng phổ biến nhất của tật khúc xạ. Một số dấu hiệu và triệu chứng thông thường khác có thể bao gồm:

- Nhìn đôi;

- Tầm nhìn bị mờ;

- Tầm nhìn bị chói hoặc bị quầng sáng;

- Nhức đầu;

- Mỏi mắt.

Bạn có thể gặp các triệu chứng khác không được đề cập. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về các dấu hiệu bệnh, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ.

Triệu chứng của tật khúc xạ

► Hậu quả của tật khúc xạ học đường

Những tật khúc xạ này tuy không ảnh hưởng trầm trọng đến sức khỏe nhưng lại gây nhiều bất tiện trong việc học tập, vui chơi, và sinh hoạt hằng ngày của các bạn học sinh. Tật khúc xạ khiến bệnh nhân nhìn mờ, mỏi mắt, co quắp mi ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ của trẻ và chất lượng cuộc sống. Cũng như những căn bệnh khác, nếu không được điều trị kịp thời cận - viễn - loạn thị có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như:

- Nhược thị: Là biến chứng khiến cho mắt không nhìn thấy rõ dù có được điều chỉnh độ kính tối đa.

- Rách và bong võng mạc: Biểu hiện của triệu chứng này mà nhiều người chủ quan có thể là mắt nhấp nháy, hạt nổi hoặc một bức màn đen tối hay bóng qua một phần của mắt. Nếu bệnh phát triển nghiêm trọng có thể dẫn đến mất thị lực hoàn toàn.

- Lác: Do lúc này mắt không nhìn rõ, nỗ lực điều tiết để mắt nhìn rõ làm cho mắt mất cân bằng hội tụ khiến mắt bị lác.

- Giảm chất lượng cuộc sống: Việc mắt không nhìn rõ sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến sinh hoạt và công việc hàng ngày. Nhìn quá nhiều cũng sẽ khiến mắt bị mỏi mệt.

► Cách điều trị tật khúc xạ học đường

1. Những phương pháp nào dùng để điều trị tật khúc xạ

Sai số tật khúc xạ có thể được điều chỉnh bằng một số phương pháp điều trị như đeo kính mắt, kính áp tròng hoặc phẫu thuật:

- Đeo kính mắt: là cách đơn giản và an toàn nhất để sửa chữa bệnh về tật khúc xạ. Bác sĩ nhãn khoa có thể giúp lựa chọn kính đúng số để điều chỉnh sai số khúc xạ và cho bạn tầm nhìn tối ưu;

- Đeo kính áp tròng: Trong nhiều trường hợp, kính sát tròng cung cấp tầm nhìn rõ ràng hơn, tầm nhìn rộng hơn và thoải mái hơn. Đây là một lựa chọn an toàn và hiệu quả nếu được trang bị và sử dụng đúng cách. Điều quan trọng là phải rửa tay và vệ sinh thấu kính theo hướng dẫn để giảm nguy cơ nhiễm trùng. Nếu có một số bệnh về mắt, bạn không thể đeo kính áp tròng. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ;

- Phẫu thuật khúc xạ: Nhằm thay đổi hình dạng của giác mạc vĩnh viễn. Sự thay đổi hình dạng này của mắt phục hồi khả năng tập trung của mắt bằng cách cho phép các tia sáng tập trung chính xác vào võng mạc để giúp cải thiện tầm nhìn. Có nhiều loại phẫu thuật khúc xạ. Bác sĩ nhãn khoa có thể giúp bạn quyết định xem loại hình phẫu thuật nào là phù hợp.

Bác sĩ nhãn khoa có thể giúp bạn quyết định lựa chọn phương pháp phù hợp

2. Chế độ sinh hoạt phù hợp

Những thói quen sinh hoạt nào giúp bạn hạn chế diễn tiến của tật khúc xạ? Bạn sẽ có thể kiểm soát bệnh này nếu áp dụng các biện pháp sau:

- Kiểm tra mắt thường xuyên;

- Kiểm soát các bệnh sức khỏe mạn tính.

- Một số bệnh như tiểu đường và huyết áp cao, có thể ảnh hưởng đến thị lực nếu bạn không điều trị đúng cách;

- Bảo vệ mắt khỏi ánh nắng mặt trời. Bạn nên mang kính râm ngăn chặn ánh tia cực tím (UV);

- Ngăn ngừa thương tích mắt. Bạn nên đeo kính bảo hộ khi làm những việc nhất định, chẳng hạn như chơi thể thao, cắt cỏ, sơn hoặc sử dụng các sản phẩm khác có khói độc;

- Chế độ an uống lành mạnh. Cố gắng ăn nhiều hoa quả, rau lá xanh và các loại rau có chứa hàm lượng cao chất chống oxy hóa cũng như vitamin A và beta carotene. Chúng cũng quan trọng để duy trì thị lực khỏe mạnh;

- Sử dụng kính đúng độ. Dùng kính đúng độ sẽ tối ưu tầm nhìn của bạn. Bạn nên kiểm tra mắt thường xuyên để đảm bảo đeo kính đúng độ.

Chế độ ăn lành mạnh giúp bạn hạn chế diễn tiến của tật khúc xạ

► Phương pháp phòng chống tật khúc xạ học đường

- Việc bảo vệ mắt, vệ sinh mắt hàng ngày.

- Hướng dẫn trẻ ngồi học thẳng lưng, mắt cách mặt chữ 30cm.

Tư thế ngồi đúng cho trẻ phòng tật khúc xạ

- Tuân thủ đầy đủ chế độ giải lao vui chơi và dinh dưỡng hợp lý.

- Khám mắt định kỳ tại các cơ sở chuyên khoa mắt để được phát hiện sớm TKX và chỉnh kính hợp lý.

- Đeo kính đúng số, đúng bệnh hoặc phẫu thuật để phòng tránh nhược thị và hậu quả sau này.

 

Bài viết là lời giải đáp cho thắc mắc tật khúc xạ học đường là gì. Hi vọng qua bài viết này các bạn có thêm kiến thức về mắt. Chúc các bạn luôn khỏe mạnh
 

_________________________________
Bài liên quan:
>>> Mờ mắt đột ngột có phải cận thị không
>>> 6 thói quen giúp trẻ có đôi mắt khỏe mạnh
>>> Ăn gì tốt cho mắt cận thị - 9 loại thực phẩm tốt cho mắt cận thị